Bezienswaardigheden

Het Monument

Eigenlijk een Kazemat
Er stonden er twee op de kop van de Beukenlaan.
Twee bunkers uit de tweede wereldoorlog. Bedoeld als een halt voor de oprukkende vijand.
Na de Oorlog in verval geraakt. Totdat er een verdwijnt door sloop.
Op initiatief van Plaatselijk Belang De Krim wordt de overgeblevene Kazemat een Herinneringsmonument.
Hier komen we samen tijdens de jaarlijkse dodenherdenking.

De Krimse kunstenares Elvra Min ontwerpt een kunstwerk in gepatineerd brons.
Het lint symboliseert: “Herinnering van ontnomen vrijheid en viering van gekende vrijheid”.
Op 4 mei 2006 onthult burgemeester Meulman van Hardenberg het Monument Vrijheid. Het verdedigen waard.

De Krim in de oorlog

De Bunkers
Na de mobilisatie in augustus 1939
zijn er twee gebouwd;
Aangevuld met versperring, loopgraven en een anti-tankkanon ertussen.

Eigenlijk betonnen kazematten bij de Lutterhoofdwijk.
Aan “de kop” van de Beukenlaan, als deel van de Q-lijn verdediging.
“Van die kant komt de Duitse vijand,” denkt de legerleiding.

Zo wordt het 10 mei 1940.
Een dertigtal soldaten verdedigen de stelling.
Maar de Wehrmacht-route wordt Hoofdweg.
Laat de Fabriekswijkbrug springen !
Helaas , de springlading ontbreekt.
Ook de inzet van het anti-tankkanon mislukt :
Niet de brug, maar de directeurswoning van De Onder Ons De Krim
—— volgens de fabriekspijp: OKO —— krijgt de treffers.

De commandant beveelt terugtocht en overgave.
In een reflex grijpt korporaal van Delden nog zijn geweer, maar sneuvelt door een Duitse kogel.
Een deel van de soldaten vlucht met de fiets, maar wordt achterhaald.

Geen schijn van kans !

De Oorlog
Volk en Vaderland zijn gekaapt.
“Er was iets vreemds die dan en ik begreep niet goed wat het was.”
Onmacht…..
Overmacht……

Toch is er een baken van hoop !
Vijf jaren lang :
De fabriekspijp met de grote letters OKO

Ze krijgen een “geheime” betekenis :
Oranje….Komt…….Onverwachts” zegt de Krimse mond
Met wat woorden proberen we nu een beeld te geven van wat er in en vanuit De Krim gaandeweg gebeurt tussen 1940 en 1945 om het gekaapte GOED terug te krijgen.

Schuilen
Niet gevonden worden
Vluchteling
Onderduiker
Beducht voor SD en NSB

Het zijn mensen ………….

die door verzet al “gezochte” zijn;
die Joods zijn;
die gevluchte krijgsgevangene zijn uit het Duitse kamp over de grens;
die neergestort piloot zijn

Verschillende adressen in De Krim maken schuilplaatsen voor hen.
Zo bijvoorbeeld :

De Strobunker
In een boerenschuur met gestapelde stropakken
Eerst wat pakken verschuiven
Door een tunneltje kruipen
Er zijn acht slaapplaatsen
Ook licht
En : Radio Oranje !

Achter ’t Paneel
De trap op naar de logeerkamer
Tegen de muur het beschot
Eén paneel eruit
Zie daar ………

In ’t Veld
Door het verzet komt de Duitse politie
– Sicherheitsdienst of SD –
steeds meer in actie.
Zo kan binnen slapen te gevaarlijk zijn.
Dan maar buiten in het veld tussen het koren , als het hoog is ,
op stromatrassen met een stuk canvas als tent erover heen.
Via een greppel kom je er!

Bij dit alles is er vindingrijkheid.
Zelfs turfgaten , schoolvloer en kerktoren worden benut.

KP De Krim
KP staat voor knokploeg .
Deutschfeindlich.
Het is een verzetsgroep van o.a.
“gezochte” personen
te vertrouwen” overheidswerkers verschillende inwoners van De Krim
Allerlei verzetsactiviteiten voeren ze uit tot in de wijde omgeving.

Het gaat om:

documentvervalsing,
koerierswerk,
spionageinfo,
onderduikhulp,
wapendropping,
wapentransport

maar ook gewapend verzet als

overvallen, sabotage  liquidatie

Kotsmisselijk
Een visser,die twee Duitsers met helm en al uitkotst.
Een spotprent met linoleumsnede.
Als tekst erbij:”Ze maken ons kotsmisselijk.”
Met hulp van de Krimse drukkerij duizenden kopieën gedrukt
en “ondergronds” verspreid.
In dit rijtje hoort ook de nooit aflatende vraag naar valse persoonsbewijzen.

Koerierster
Berichten overbrengen in weer en wind op de fiets.
Betrouwbaar , moedig en rustig zijn.
Landwacht en SD patrouilleren , fouilleren.
Gevaarlijk !
Er is geen genade !

Een kleine Kraak
Namenlijsten van geschikte arbeidskrachten voor tewerkstelling in Duitsland.
Eerst het naburig gemeentehuis verkend.
Daarna – gewapend als SD – op pad.
Het is vroeg in de middag.
Per fiets , met z’n drieën.
Eén op de uitkijk , twee naar binnen.
“Wij moeten de boeken voor controle.”
Met de dreiging van een pistool gaat het gevraagde mee in de fietstassen.
Uitzending voorkomen !

Distributiekraak
Een schoollokaal met distributiebureau is het doel.
‘s Morgens vroeg.
Van tevoren verkend.
Gewapend , met z’n drieën , per fiets;
Eén vermomd met politie-uniform.
Twee naar binnen , één op de uitkijk;
Binnen vijf minuten terug met gevulde fietstassen.
Bonkaarten voor onderduikers !

De Bom
Het arbeidsbureau treffen !
Met een bom in een koffer.
Een week werk voor het in elkaar zetten.
Dan per fiets naar de plek in de hal.
Plaatsen , op scherp en wegwezen.
’t Mislukt door tijdige ontdekking en onschadelijk maken.

Uit de Weg ruimen

Er is een beruchte verrader.
Joodse onderduikers , verzetsmensen , neergestorte piloten
en gevluchte krijgsgevangenen zijn zijn doelwit.
Executie !
Goed voorbereid en vermomd als SD ,
per fiets naar het stamcafé van de NSB-er.
Door een kier zien ze hun doelwit.
Binnengelaten , Duits sprekend , voltrekken ze het vonnis.
Springen op de fiets en gaan met een omweg terug

De Fiets
Het is steeds de fiets,
die zorgt voor vervoer naar de plekken van actie
tot in de verre omtrek.
Die krijgt dan ook goed onderhoud.
En soms als het heel ver is, komt de trein erbij ;
maar dan wel met “foute” vermomming.

Gearresteerd
Duitse bewegingen en posities in kaart brengen;
doorgeven via verborgen zenders.
In De Krim ook zo’n spionagepunt van WP 01.
Met koerierswerk erbij.
Gevaarlijk ; de SD zit er boven op.
Het overkomt boer Jansen en twee informant-onderduikers.
’s Avonds:
Aufmachen!
Hände hoch
Papiere
Name
Alle drie meegenomen.
Twee van hen komen in gevangenschap om.

Dan dit ……
Goudse kinderen
De laatste Oorlogswinter is voor het westen
een Hongerwinter.
Kinderen uit Gouda en andere plaatsen worden hier ondergebracht in gastgezinnen.
Bijelkaar wel tweehonderd.
Het boekje “Omzien naar kinderen “
vertelt over deze kinderhulp.

Vliegtuigen
Het zijn jagers of bommenwerpers.
Vaak vliegen ze over.
Duitsland is het doel.
Soms gaat het fout:
Een Engels vliegtuig beschiet een afgemeerde vrachtboot
in de Fabriekswijk.
Eén opvarende overlijdt.
In ’t Kikkertsveld crasht een Engels vliegtuig.
Vier mensen komen om
Maar dan ………

Bevrijdingsdag
Voor De Krim 6 april 1945.
Een optocht door het kanaal van versierde en verlichte boten;
met op de wal langs de Lutterhoofdwijk
brandende stropakken.
Bevrijdingsdiensten in de Krimse kerken.
En dagenlang feest in en rond de muziekkoepel bij Zaal Horstra .
Onvergetelijk !

Bovenstaande tekst is geschreven door Gerard Kruisselbrink. Hij gebruikte hiervoor de volden bronnen:
De Krim,een brugje rond
De Oorlogsvlag
Infoverzameling projectgroep 2eWO De Krim

De Krim, april 2015